á lúi! Ở đô thị mà, sao má kiếm được cá lúi? Sáng nay có bà cô kia bưng rá cá đồng mua lại ở chợ ngoại thành, má “bắt” được nên mua luôn. Với những người có gốc tích rơm rạ, tre nứa như bọn tôi, cá lúi là một tuổi thơ êm đềm và dữ dội nhất.
Cá lúi và rau răm chuẩn bị vô nồi kho - Ảnh: Tâm Ngọc
Nhà ngoại tôi gần núi. Ngọn núi Bà (Phù Cát, Bình Định) hồi đó là cả một thế giới để tụi nhỏ khai thác. Nhà hết mắm, chạy vô núi kiếm con cá suối, mớ lá giang, nắm ớt chỉ thiên.

Buồn buồn, chạy vô núi kiếm chùm dú dẻ, chim chim, với tay hái chòi mòi, trâm nhâm nhi cả ngày hết chán liền. Ngay bên dưới là con suối róc rách, là mớ cá lúi mùa hạ đang về. Cá lúi bắt được cả rổ. Cả bọn hì hục nướng ăn tại chỗ.

Đã nhất là thằng Phú Đen, em họ tôi, trèo lên một ngọn trâm gần đó, ngồi lắt lẻo gỡ từng miếng cá nóng bỏng tay mà thơm lừng miệng ăn. Còn lại một ít, cả bọn đem về cho má ở nhà. Má nói, bay ăn nướng tại chỗ cũng ngon mà để má kho với rau răm coi thử bay có ăn hết nồi cơm chiều nay không.

Má bắt đầu làm cá. Vừa làm vừa khen đám con vé máy bay đi gấp đường Đinh Tiên Hoàng giỏi bắt. Con nào con nấy mập ú. Cá làm xong đem ướp. Nhìn xoong cá má ướp đủ chảy nước miếng. Hành phi dầu phộng với nghệ tươi, chút mắm, chút muối, chút đường, chút bột nêm, má nấu tất tật các gia vị ướp cá lên trộn đều, thêm chút nước rồi nhắc nồi xuống.

Lát sau, má mới khoan thai bỏ từng con cá lúi vào xoong, sắp đặt đâu đó rồi đậy vung. Má nói, cứ để đó, cho tụi nó nhằm nhè. Càng để lâu, cá càng ngon, càng cứng mình. Rau răm có sẵn ngoài vườn.

Má sai chị Hai ra hái rồi rửa sạch để ráo. người thân quê có cái sướng là được làm nhiều việc trong sự khoan thai đều đặn. Ngay cả việc nấu bếp. Với những sản vật sẵn có, chúng tôi cứ thế nhẩn nha thưởng thức.

Chừng 30 phút ướp cá, má mới cắt rau răm cho vào nồi, trộn đều lần nữa. Bếp lửa than liu điu sẽ làm cá chín từ từ trong sự nao nức chờ đến bữa cơm chiều của mấy đứa con. Nồi kho cứ thế tỏa mùi thơm. Mùi của cá lúi, mùi của nghệ tươi, của rau răm, của dầu hành mắm muối cứ thế, vừa rõ ràng vừa mờ ảo...